Ο ρόλος της διατροφής και των συμπληρωμάτων διατροφής  κατά του COVID-19

Ο νέος κορωναϊός Covid-19 ανιχνεύθηκε πρώτη φορά το Δεκέμβριο του 2019 στην περιοχή Γιουχάν της Κίνας και αποτελεί ένα νέο στέλεχος κορωναϊού που μέχρι τότε δεν είχε απομονωθεί στον άνθρωπο.

Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τη νόσο. Η θεραπεία είναι συμπωματική με στόχο την ανακούφιση των συμπτωμάτων (π.χ. πυρετός, δυσκολία στην αναπνοή). Η συνεχιζόμενη εξάπλωση του νέου ιού SARS-CoV-2 και της νόσου COVID-19 που προκαλείται από το SARS-CoV-2, αποτελεί μια σοβαρή πρόκληση για την ανθρωπότητα (1).

Η απάντηση της πολιτείας «Μένουμε Σπίτι» μαζί με όλους του κανόνες προσωπικής υγιεινής είναι η αποδεδειγμένη μέθοδος που μειώνει τον κίνδυνο διάδοσης του ιού SARS-CoV-2 και της νόσου COVID-19 (2).

Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τη νόσο. Η θεραπεία είναι συμπωματική με στόχο την ανακούφιση των συμπτωμάτων (π.χ. πυρετός, δυσκολία στην αναπνοή). Οι «διάφορες» αναφορές στο διαδίκτυο ενισχύουν την ασάφεια, μιλώντας πολλές φορές ελλείψει  επιστημονικών δεδομένων.

Ένα λοιπόν από τα ερωτήματα που πρέπει να δοθεί απάντηση είναι:  συμβάλλουν τα συμπληρώματα διατροφής στην προσπάθεια προφύλαξης από τον ιό και την νόσο που προκαλεί; Και εάν ναι πώς και ποια είναι  τα επιστημονικά στοιχεία που στηρίζουν αυτόν τον ρόλο;

Στα ερωτήματα αυτά, είναι προτιμότερο να διαβάσουμε, τι απαντούν δύο διακεκριμένοι επιστήμονες από την Σχολή Δημόσιας Υγείας του Harvard Dr. Wafaie Fawzi, και Dr. Walter Willett.

Σύμφωνα με τους Fawzi και Willet, «Εδώ και πάρα πολύ καιρό γνωρίζουμε ότι, η διατροφή συνδέεται με έναν περίπλοκο τρόπο με το ανοσοποιητικό σύστημα και με τον κίνδυνο αλλά και την σοβαρότητα της εξέλιξης μιας λοίμωξης. Αντίστροφα δε, χρόνιες ή/και σοβαρές λοιμώξεις οδηγούν σε διατροφικές διαταραχές ή χειροτερεύουν την διατροφική κατάσταση των ασθενών. Για αυτό θα πρέπει να δοθεί σημαντική προσοχή στην δίαιτα αλλά και στην διατροφή μας, στην φάση αυτή της πανδημίας του COVID-19. Ακόμα περισσότερο, η κλινική πορεία της νόσου COVID-19, δείχνει να είναι πολύ ποιο σοβαρή σε ηλικιωμένους και μεταξύ ασθενών με χρόνια νοσήματα όπως διαβήτη, υπέρταση και καρκίνο, που είναι συνδεδεμένα μερικώς με την διατροφή(3)».

Οι επιστήμονες καταλήγουν ότι, «η υγιεινή διατροφή ενισχύει την άμυνά μας και συνίσταται να είναι πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, προϊόντα ολικής άλεσης, χρήση ελαιόλαδου κλπ.   Υπογραμμίζουν δε, ότι η κατανάλωση προϊόντων υψηλής διατροφικής αξίας και όχι θερμιδικής, εξασφαλίζουν την σωστή λειτουργία του μεταβολισμού όλων, ιδίως δε των ασθενών που νοσούν».

Στο σημαντικό ερώτημα, εάν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα σχετικά με διατροφικά στοιχεία – παράγοντες σε σχέση με το ρίσκο και την σοβαρότητα της νόσου COVID-19, απαντούν ότι, «Υπάρχουν πολλές κλινικές μελέτες  που έχουν αξιολογήσει την λήψη συγκεκριμένων διατροφικών στοιχείων με άλλες λοιμώξεις». Στην συνέχεια δίνουν τα παρακάτω παραδείγματα.

Σύμφωνα με τους Fawzi και Willet, «Ο ψευδάργυρος είναι ένα σημαντικό ιχνοστοιχείο. Χρησιμοποιείται ως συμπαράγοντας λειτουργίας πολλών ενζύμων, παραγόντων μεταγραφής του DNA – RNA εξαρτώμενων πολυμερασών σε όλα τα κύτταρα του ανθρώπινου οργανισμού (το ποσοστό αυτό σύμφωνα με μελέτες γενετικής ξεπερνά το 75% όλων των ενζύμων μεταγραφής που υπάρχουν σε κάθε κύτταρο του οργανισμού μας). Ανεπαρκή επίπεδα αυτού  μειώνουν την δυνατότητα ενός ατόμου να έχει την κατάλληλη ανοσοαπάντηση. Πολλαπλές μετά-αναλύσεις διπλών τυφλών τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών έχουν δείξει ότι, η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής ψευδαργύρου μειώνουν τον επιπολασμό των οξείων λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος σε ποσοστό 35% (4 & 5)».

Στην συνέχεια οι Fawzi και Willet αναφέρονται στην Βιταμίνη C. Περιγράφουν ότι, «η βιταμίνη C είναι ένας συμπαράγοντας πολλών ενζύμων. Επάγει την λειτουργία πολλών ενζύμων σε ολόκληρο το σώμα μας κρατώντας τα μέταλλα των κυττάρων μας σε αναγωγική μορφή». Ο ρόλος των οξειδοαναγωγικών φαινομένων και αντιδράσεων στη ζωή είναι θεμελιώδης. Όλες οι βασικές βιολογικές αντιδράσεις (συμπεριλαμβανομένων των καύσεων) που γίνονται μέσα στους ζωντανούς οργανισμούς είναι οξειδοαναγωγικές. Ο μεταβολισμός είναι μία σύνθετη λειτουργία κάθε ζωντανού οργανισμού με την οποία αυτός ανταλλάσσει ύλη και ενέργεια με το περιβάλλον του. Περιλαμβάνει αντιδράσεις «καταβολικές» κατά τις οποίες γίνεται διάσπαση ουσιών και ελευθέρωση ενέργειας και αντιδράσεις «αναβολικές» κατά τις οποίες γίνεται σύνθεση ενώσεων από άλλες με κατανάλωση ενέργειας. Η απαραίτητη ενέργεια προέρχεται από την αναπνοή των κυττάρων και στη συνέχεια με την καύση, παρουσία βιολογικών καταλυτών (ένζυμα), ουσιών όπως η γλυκόζη. Σ’ αυτή την αντίδραση, η γλυκόζη οξειδώνεται προς CO2 και το Ο2 ανάγεται προς νερό.

Οι Fawzi και Willet περιγράφουν ότι, «Η βιταμίνη C λειτουργεί ως αντιοξειδωτικό, μειώνοντας την φλεγμονή και την βλάβη των ιστών που συνδέεται με την απάντηση του ανοσοποιητικού συστήματος (6-10).  Διπλές τυφλές τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες έχουν πραγματοποιηθεί αξιολογώντας την βιταμίνη C σε διάφορες ηλικιακές ομάδες, σε διάφορες χώρες του κόσμου.  Σε αυτές τις μελέτες, η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής έδειξε σημαντική μείωση των επιπτώσεων των λοιμώξεων των αναπνευστικών οδών, αλλά και σε νοσηλευόμενους ασθενείς για διάφορες αιτίες, όπως σήψη, μετεγχειρητικές επιπλοκές, εγκαυματίες κ.α. Σημειώνουν δε εμφατικά ότι, «η χορήγηση υψηλών δόσεων βιταμίνης C και ιδίως πάνω από 2 γραμμάρια την ημέρα θα πρέπει να γίνεται μόνο  με νοσοκομειακή παρακολούθηση και θα  πρέπει ειδάλλως να αποφεύγεται πλήρως».

Στην συνέχεια οι Fawzi και Willet αναφέρουν ότι, «είναι σημαντικό η διατήρηση των επιπέδων της βιταμίνης D3 σε επαρκή επίπεδα. Η βιταμίνη D παράγεται στο δέρμα μας με την επίδραση του ήλιου. Το φθινόπωρο μέχρι και την άνοιξη τα επίπεδα της βιταμίνης D στο πλάσμα είναι χαμηλά λόγω της ελλιπούς έκθεσης στον ήλιο. Παρόλου που δεν έχουμε άμεσες ενδείξεις για την επίδραση της βιταμίνης D στην νόσο CPVID-19, τα αποτελέσματα σε μεγάλο αριθμό κλινικών δοκιμών δείχνουν, ότι η χρήση συμπληρωμάτων βιταμίνης D3 μειώνει την πιθανότητα ανάπτυξης οξείας αναπνευστικής λοίμωξης (η πλειονότητα των οποίων θεωρούμε ότι προκαλείται από ιούς) σε ποσοστό από 12 έως 75% (11 – 18).  Σημειώνουν δε ότι, «Στις μελέτες αυτές συμπεριλαμβάνονται εποχικές αλλά και πανδημικές μελέτες που προκλήθηκαν από τον ιό H1N1 το 2009. Η ευεργετική επίδραση  της συμπληρωματικής ενίσχυσης με D3 παρατηρήθηκε σε όλους τους ασθενείς διαστρωματικά σε όλες τις ηλικίες ακόμα και σε ασθενείς με χρόνιες νόσους. –

Στην συνέχεια Fawzi και Willet επικεντρώνονται στην χρήση πολυβιταμινών χαμηλής περιεκτικότητας σε μικροθρεπτικά συστατικά. Συνεχίζουν  δίνοντας έμφαση σε ασθενείς με λοίμωξη HIV που αποτελούν μια ιδιαίτερα ευαίσθητη ομάδα ασθενών (19-23). Σημειώνουν δε ότι, «Διπλές  τυφλές τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες δείχνουν ότι σε αυτή την ομάδα ασθενών η χρήση πολυβιταμίνης χαμηλών μικροθρεπτικών συστατικών μειώνουν την θνησιμότητα και επιβραδύνουν την νόσο συνδυαστικά».

Οι Fawzi και Willet καταλήγουν ότι, παρόλο που δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την δράση των συμπληρωμάτων διατροφής στην μείωση του κινδύνου και στην σοβαρότητα της λοίμωξης της νόσου COVID-19, τα υπάρχοντα δεδομένα υποδηλώνουν ότι συμπληρώματα διαφόρων μικροθρεπτικών συστατικών μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο και την σοβαρότητα ιικών λοιμώξεων, ιδίως δε σε πληθυσμιακές ομάδες με διατροφικές ανεπάρκειες. Συστήνουν δε την αποφυγή πολυβιταμινών με μεγάλη συγκέντρωση μικροθρεπτικών συστατικών.

Βιβλιογραφία

  1. BMJ2020; 368 doi: https://doi.org/10.1136/bmj.m810
  2. Εθνικός Οργανισμός Υγείας, https://eody.gov.gr/neos-koronaios-covid-19/
  3. Report of the WHO–China Joint Mission on coronavirus disease 2019 (COVID-19)https://www.who.int/publications-detail/report-of-the-who-china-joint-mission-on-coronavirus-disease-2019-(covid-19). February 28, 2020
  4. Read SA, Obeid S, Ahlenstiel C, Ahlenstiel G. The role of zinc in antiviral immunity. Advances in Nutrition. 2019 Jul 1;10(4):696-710.
  5. Hemilä H, Fitzgerald JT, Petrus EJ, Prasad A. Zinc acetate lozenges may improve the recovery rate of common cold patients: an individual patient data meta-analysis. InOpen forum infectious diseases 2017 (Vol. 4, No. 2, p. ofx059). US: Oxford University Press.
  6. Roth DE, Richard SA, Black RE. Zinc supplementation for the prevention of acute lower respiratory infection in children in developing countries: meta-analysis and meta-regression of randomized trials. International journal of epidemiology. 2010 Jun 1;39(3):795-808.
  7. Chien CT, Chang WT, Chen HW, Wang TD, Liou SY, Chen TJ, Chang YL, Lee YT, Hsu SM. Ascorbate supplement reduces oxidative stress in dyslipidemic patients undergoing apheresis. Arteriosclerosis, thrombosis, and vascular biology. 2004 Jun 1;24(6):1111-7.
  8. Hemilä H, Louhiala P. Vitamin C for preventing and treating pneumonia. Cochrane database of systematic reviews. 2013(8).
  9. Wang Y, Lin H, Lin BW, Lin JD. Effects of different ascorbic acid doses on the mortality of critically ill patients: a meta-analysis. Annals of intensive care. 2019 Dec 1;9(1):58.
  10. Hemilä H, Chalker E. Vitamin C can shorten the length of stay in the ICU: a meta-analysis. Nutrients. 2019 Apr;11(4):708.
  11. Charan J, Goyal JP, Saxena D, Yadav P. Vitamin D for prevention of respiratory tract infections: A systematic review and meta-analysis. Journal of pharmacology & pharmacotherapeutics. 2012 Oct;3(4):300.
  12. Urashima M, Segawa T, Okazaki M, Kurihara M, Wada Y, Ida H. Randomized trial of vitamin D supplementation to prevent seasonal influenza A in schoolchildren. The American journal of clinical nutrition. 2010 May 1;91(5):1255-60.
  13. Gysin DV, Dao D, Gysin CM, Lytvyn L, Loeb M. Effect of vitamin D3 supplementation on respiratory tract infections in healthy individuals: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. PloS one. 2016;11(9).
  14. Martineau AR, Jolliffe DA, Hooper RL, Greenberg L, Aloia JF, Bergman P, Dubnov-Raz G, Esposito S, Ganmaa D, Ginde AA, Goodall EC. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections: systematic review and meta-analysis of individual participant data. BMJ. 2017 Feb 15;356:i6583.
  15. Arihiro S, Nakashima A, Matsuoka M, Suto S, Uchiyama K, Kato T, Mitobe J, Komoike N, Itagaki M, Miyakawa Y, Koido S. Randomized trial of vitamin D supplementation to prevent seasonal influenza and upper respiratory infection in patients with inflammatory bowel disease. Inflammatory bowel diseases. 2019 May 4;25(6):1088-95.
  16. Zhou J, Du J, Huang L, Wang Y, Shi Y, Lin H. Preventive effects of vitamin D on seasonal influenza A in infants: a multicenter, randomized, open, controlled clinical trial. The Pediatric infectious disease journal. 2018 Aug 1;37(8):749-54.
  17. Prasad AS, Beck FW, Bao B, Fitzgerald JT, Snell DC, Steinberg JD, Cardozo LJ. Zinc supplementation decreases incidence of infections in the elderly: effect of zinc on generation of cytokines and oxidative stress. The American journal of clinical nutrition. 2007 Mar 1;85(3):837-44.
  18. Hunt C, Chakravorty NK, Annan G, Habibzadeh N, Schorah CJ. The clinical effects of vitamin C supplementation in elderly hospitalised patients with acute respiratory infections. International journal for vitamin and nutrition research. 1994 Mar 2;64(3):212-9.
  19. Sheth AN, Patel P, Peters PJ. Influenza and HIV: lessons from the 2009 H1N1 influenza pandemic. Current HIV/AIDS Reports. 2011 Sep 1;8(3):181-91.
  20. Fawzi WW, Msamanga GI, Spiegelman D, Wei R, Kapiga S, Villamor E, Mwakagile D, Mugusi F, Hertzmark E, Essex M, Hunter DJ. A randomized trial of multivitamin supplements and HIV disease progression and mortality. New England Journal of Medicine. 2004 Jul 1;351(1):23-32.
  21. Sudfeld CR, Buchanan A, Ulenga N, Spiegelman D, Mtisi E, Hertzmark E, Muya AN, Sando D, Mungure E, Mizinduko M, Fawzi WW. Effectiveness of a multivitamin supplementation program among HIV-infected adults in Tanzania. Aids. 2019 Jan 2;33(1):93-100.
  22. Jiamton S, Pepin J, Suttent R, Filteau S, Mahakkanukrauh B, Hanshaoworakul W, Chaisilwattana P, Suthipinittharm P, Shetty P, Jaffar S. A randomized trial of the impact of multiple micronutrient supplementation on mortality among HIV-infected individuals living in Bangkok. Aids. 2003 Nov 21;17(17):2461-9.
  23. Tang AM, Graham NM, Saah AJ. Effects of micronutrient intake on survival in human immunodeficiency virus type 1 infection. American journal of epidemiology. 1996 Jun 15;143(12):1244-56.

FGA Center

Το Κέντρο Εφαρμοσμένης Λειτουργικής Γονιδιωματικής διερευνά και προτείνει εξειδικευμένες εξετάσεις της κυτταρικής λειτουργίας.

Επικοινωνία

Online ραντεβού

Για προγραμματισμό τηλεσυνάντησης καλέστε +(30) 210 33 90 340