Clare Watson, Science writer & freelance journalist @NatureNews, Nature, doi: https://doi.org/10.1038/d41586-021-02242-x

Μικρή μελέτη υποδηλώνει ότι οι παρεμβάσεις από φορείς που χρηματοδοτούν την έρευνα σε θέματα δημόσιας υγείας όπως η διατροφή και η άσκηση μπορεί να είναι πιο συχνές από ό, τι πραγματοποιήθηκε.

Μια έρευνα ερευνητών δημόσιας υγείας διαπίστωσε ότι πολλές περιπτώσεις αποτελεσμάτων δοκιμών καταστέλλονται σε θέματα όπως η διατροφή, η σεξουαλική υγεία, η σωματική δραστηριότητα και η χρήση φαρμάκων, με το 18% των ερωτηθέντων να αναφέρουν ότι, σε τουλάχιστον μία περίπτωση, αισθάνθηκαν πιεσμένοι από τους χρηματοδότες να καθυστερήσουν την αναφορά, να τροποποιήσουν ή να μην δημοσιεύσουν ευρήματα.

Στην έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο PLoS One [1], συμμετείχαν 104 ερευνητές από περιοχές όπως η Βόρεια Αμερική, η Ευρώπη και η Ωκεανία, οι οποίοι ηγήθηκαν δοκιμών για την αξιολόγηση των παρεμβάσεων συμπεριφοράς που αποσκοπούν στη βελτίωση των αποτελεσμάτων στον τομέα της δημόσιας υγείας.

Οι δοκιμές αυτές, που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 2007 και 2017, αναφέρθηκαν σε αξιολογήσεις της Cochrane, οι οποίες θεωρούνται το «χρυσό πρότυπο» των αποδεικτικών στοιχείων που χρησιμοποιούνται για την ενημέρωση της λήψης αποφάσεων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης.

Η έρευνα για τη δημόσια υγεία έχει ιστορικό παρέμβασης από χρηματοδότες της βιομηχανίας, οπότε η ομάδα πίσω από τη μελέτη, με επικεφαλής τον Sam McCrabb στο Πανεπιστήμιο του Newcastle στην Αυστραλία, ανέμενε ότι οι ερευνητές που διεξάγουν μελέτες που χρηματοδοτούνται από τη βιομηχανία θα είναι εκείνοι που δρουν συχνότερα υπό πίεση. “Αλλά δεν βρήκαμε τέτοιες περιπτώσεις”, λέει.

Επηρεάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας

Στην έρευνα, οι ερευνητές της δοκιμής ρωτήθηκαν αν είχαν συναντήσει διάφορες μορφές καταστολής, που κυμαίνονται από αιτήματα για αλλαγή των ερευνητικών μεθόδων ή τροποποίηση των συμπερασμάτων μιας μελέτης έως εκκλήσεις για καθυστέρηση της δημοσίευσης ή μη δημοσίευση αποτελεσμάτων (βλ. «Πώς καταστέλλονται τα ευρήματα της δοκιμής»).

Η McCrabb και οι συν-συγγραφείς της διαπίστωσαν ότι οι ερωτηθέντες ήταν πιο πιθανό να αναφέρουν πιέσεις από χρηματοδότες κυβερνητικών υπηρεσιών που επιδιώκουν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα της έρευνας παρά από χρηματοδότες της βιομηχανίας ή της φιλανθρωπίας ή από δημόσιους οργανισμούς χρηματοδότησης έρευνας.

Διαπίστωσαν επίσης ότι οι παρεμβολές ήταν πιο συχνές σε δοκιμές που σχετίζονται με τη σεξουαλική υγεία και τη χρήση φαρμλάκων από ό, τι σε δοκιμές που σχετίζονται με τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα, αν και δεν εξέτασαν τους λόγους για αυτό.

Ο Jon Buckley, φυσιολόγος διατροφής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Αυστραλίας στην Αδελαΐδα, λέει ότι «δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις παρεμβαίνουν για να προσπαθήσουν να καταστείλουν αποτελέσματα που μπορεί να μην είναι προς όφελός τους». Ωστόσο, τα ευρήματα είναι ανησυχητικά, προσθέτει, καθώς η καταστολή διαστρεβλώνει την ερευνητική διαδικασία και συγκρατεί στοιχεία που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ενημέρωση της χάραξης πολιτικής και στην επίλυση προβλημάτων υγείας.

Παρά το μικρό μέγεθος και την περιορισμένη ικανότητα της έρευνας να συλλάβει το πλήρες εύρος της έρευνας για τη δημόσια υγεία, τα ευρήματα ενισχύουν εκείνα προηγούμενων μελετών, όπως μια έρευνα του 2006 για την έρευνα στον χώρο της υγείας που χρηματοδοτήθηκε από την κυβέρνηση, η οποία διαπίστωσε επίσης πολλές περιπτώσεις αιτημάτων για «απολύμανση» των αποτελεσμάτων και αποκλεισμό ή καθυστέρηση της δημοσίευσής τους [2].

Η McCrabb και οι συν-συγγραφείς της αναφέρουν ότι οι ερωτηθέντες στην έρευνά τους ανέφεραν συχνότερα χρηματοδότες που εξέφρασαν γενική απροθυμία να δημοσιεύσουν ευρήματα σε περιοδικά που αξιολογήθηκαν από ομότιμους, επειδή θεώρησαν τα αποτελέσματα «δυσμενή», αν και δεν διευκρίνισαν τους τύπους των χρηματοδοτών των αποτελεσμάτων με τα οποία ήταν δυσαρεστημένοι.

Η Linda Bauld, ερευνήτρια δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου του Ηνωμένου Βασιλείου, εικάζει ότι η παρέμβαση μπορεί να περιλαμβάνει χρηματοδότες που βρίσκονται ως κριτές, γεγονός που εμποδίζει τους ερευνητές να δημοσιεύουν αποτελέσματα ή να καθυστερούν τη δημοσίευση μέχρι μια πιο πολιτικά ευχάριστη στιγμή — μετά από εκλογές, για παράδειγμα.

Πολιτική χειραγώγηση

Οι κυβερνητικές υπηρεσίες, όπως οι υπηρεσίες υγείας, ενδέχεται να είναι πιο πρόθυμες να παρέμβουν εάν τα ευρήματα από μια μελέτη που ανέθεσαν δεν είναι όπως αναμενόταν ή εάν έχουν επενδύσει σε μεγάλο βαθμό στην παρέμβαση στον τομέα της υγείας — όπως ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης ή υγείας — που δοκιμάζεται, προσθέτει.

Μια έρευνα του 2016 σχετικά  με την καθυστερημένη δημοσίευση της έρευνας που ανατέθηκε από κυβερνητικές υπηρεσίες του Ηνωμένου Βασιλείου εντόπισε περιπτώσεις στις οποίες η δημοσίευση «χειραγωγήθηκε για να ταιριάζει με τις πολιτικές ανησυχίες».

Πιο πρόσφατα, το  British Medical Journal  ανέφερε  τέσσερις περιπτώσεις  πολιτικοποίησης και καταστολής της επιστήμης στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.

Αν και η ερευνητική κοινότητα μπορεί να γνωρίζει ότι η παρέμβαση των χρηματοδοτών είναι ένα πρόβλημα, οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν απαραίτητα πότε τα ευρήματα της έρευνας έχουν κατασταλεί ή αν τα σχέδια της μελέτης άλλαξαν για να παράγουν πιο προτιμώσιμα αποτελέσματα, λέει ο Bauld. Αυτό μπορεί να εισαγάγει προκατάληψη ή να δημιουργήσει στρεβλωμένα αποτελέσματα.

Επί του παρόντος, οι ερευνητές που διερευνούν μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις υγείας δεν υποχρεούνται πάντα να καταχωρούν ή να δημοσιεύουν ένα δοκιμαστικό πρωτόκολλο εκ των προτέρων, αλλά μπορούν να το πράξουν, και αυτό θεωρείται βέλτιστη πρακτική. Αντίθετα, οι κλινικές δοκιμές που δοκιμάζουν θεραπευτικά φάρμακα πρέπει να καταχωρίζονται επίσημα πριν από την έναρξη της στρατολόγησης.

Ο Bauld λέει ότι οι ερευνητές δημόσιας υγείας υποστηρίζουν τώρα τη δημοσίευση πρωτοκόλλων σε ειδικά μητρώα πριν από την έναρξη των μελετών, έτσι ώστε άλλοι επιστήμονες να γνωρίζουν ακριβώς ποια αποτελέσματα σχεδιάζει να μετρήσει μια δοκιμή και να εξετάσει τα αποτελέσματα. Αυτό ευθυγραμμίζεται με τους στόχους της εκστρατείας AllTrials, η οποία υποστηρίζει τη δημοσίευση όλων των αποτελεσμάτων κλινικών δοκιμών, τόσο θετικών όσο και αρνητικών.

Βιβλιογραφία

  1. McCrabb, S. et al. PLoS ONE 16, e0255704 (2021).
  2. Yazahmeidi, B. & Holman, C. D. J. Aust. N. Z. J. Public Health 31, 551–557 (2007).

FGA Center

Το Κέντρο Εφαρμοσμένης Λειτουργικής Γονιδιωματικής διερευνά και προτείνει εξειδικευμένες εξετάσεις της κυτταρικής λειτουργίας.

Επικοινωνία

Online ραντεβού

Για προγραμματισμό τηλεσυνάντησης καλέστε +(30) 210 33 90 340